Een poging tot reconstructie; aan de hand van schriftelijke verslagen en krantenartikelen van de bijeenkomsten rond CadL.

De kennismaking in het Oude Stadhuis op 14 juli 2008 van dat deel van de Culemborgse burgerij, dat niet op vakantie was, met het project “Culemborg aan de Lek” (CadL) verliep niet zonder slag of stoot. Waren er winnaars of verliezers? En wie dan?

Hieronder een poging tot reconstructie aan de hand van schriftelijke verslagen en krantenartikelen.
Ook de twee latere bijeenkomsten zijn meegenomen.
De diverse persoonlijke uitspraken zijn achter elkaar per persoon gegroepeerd.
Sfeerbeelden van het publiek of organisatoren zijn vetgedrukt weergegeven.
Er zijn geen resultaten van workshops opgesomd, gezien de algemene disclaimer van de gemeente/Ballast Van Oord betreffende suggesties en opvattingen van burgers.
Tot slot vindt een weergave plaats van de afwijkende? visie van B&W op de bijeenkomsten.

Voorgeschiedenis:

B&W stemmen 10 juni 2008 in met de planontwikkeling CadL: het kabinetsbesluit over Ruimte voor de Rivier, waarbij vooral sprake is van dijkverhoging, wordt vervangen door het nieuwe ruimtelijke programma (CadL). De voorbereiding vereist o.a. een Plan-MER.

De Gelderlander meldt op 13 juni: Nog dit najaar wil Culemborg een plan maken voor de verbouwing van de uiterwaarden tussen Beusichem en de spoorbrug. De dijken zijn vrijwel overal reeds hoog genoeg. Echter niet overal sterk genoeg. “In ruimtelijke zin zijn de Lazaruswaard en de Redichemse Waard en de binnendijkse gebieden een bijzonder gebied, die een herontwikkeling waard is. Het gebied is rijk aan historische elementen, waardevolle beplanting, bebouwing. Tegelijkertijd is het sterk verrommeld”.

De C.C. van 17 juni voegt nog toe: Daarnaast moeten de maatregelen meer ruimtelijke kwaliteit opleveren dan de dijkverhoging. Het betreft dan landschap, natuur, bodem, toerisme, economie en dergelijke. Dit wordt aangetoond in een milieueffectrapportage (MER).

B&W sturen op 18 juni een uitnodiging aan “de bewoners van dit adres” met de aankondiging van twee avonden, georganiseerd samen met Ballast van Oord. De eerste avond (14/7/2008) over “het waarom van het project en wij lichten toe aan welke voorwaarden het project moet voldoen” (samen met alle bewoners van Culemborg). In de tweede bijeenkomst leggen wij de eerste uitwerkingen aan u voor. U kunt het komende halfjaar dus meepraten over de invulling van het plan op hoofdlijnen.

B&W nodigen op 2 juli via de C.C. alle Culemborgers uit om zorgen en kansen aan te geven betreffende:
1.jachthaven/camping/voorzieningen; 2.riviermaatregelen/dijkverzwaring/ontgrondingen; 3. stadsfront/kwaliteit openbare ruimte; 4. nieuwbouw als kostendrager voor het project; 5. natuur/landschap/milieu; 6. recreatie en toerisme.

DE EERSTE BIJEENKOMST 14 JULI 2008.

Anita Moens beschrijft onder de titel “Eerste informatiebijeenkomst” de avond, zonder in te gaan op de details van de 6 thema discussies.

Jean Eigeman-ID (onafhankelijk voorzitter):
Het is de eerste van in totaal 3 bijeenkomsten.
Een proces, hoe om te gaan met de voorgestelde dijkverzwaring.
De gemeenteraad moet in november een beslissing nemen over de acceptatie van de plannen door RWS.
Doel van de bijeenkomsten is het horen van belanghebbenden en zicht krijgen op haalbaarheid van alternatieven.
Er staat nog niets vast.
Het is een informatieavond, met nadruk op informatie uitwisseling.
Er is een idee dat vanavond neergelegd wordt.
Een aantal vragen zijn genoteerd voor een diepgaander antwoord.
U kunt nog nergens blij van worden want er is nog niks gepresenteerd.
Het ingewikkelde is, dat er helemaal geen plan van de gemeente ligt.
Formele procedures, als plan MER komen pas na het omwisselbesluit.

Henk Wichgers (wethouder, plaatsvervanger van wethouder Geertzen):
Ontwikkeling Veerweggebied: Raad wil hiermee aan de slag, zodra dit kan financieel.
Ontwikkeling buitengebied/jachthaven: jaarlijks legt de gemeente 80.000 euro bij voor exploitatie jachthaven.
Er zijn diverse opties waaronder uitbreiding en andere beheersvormen.
Is er geen draagvlak: niet doen.
Is er niets gedaan, dan worden de dijken verhoogd.
Anderhalf jaar geleden is er overleg geweest n.a.v. een plan neergelegd door de voorzitter (Hisse de Vries, medewerker van Ballast) van de watersportvereniging. Dat gaf onrust.

Hans van der Meer (directeur Ballast van Oord):
We zijn uitgenodigd door de overheid.
Er zijn zo op veel plekken particuliere alternatieven genomen die op informatieavonden als deze aan de bevolking worden gepresenteerd.
Voor eigen rekening en risico wil Ballast toewerken naar een omwisselbesluit.
Het plan “Culemborg aan de Lek” betreft het plan van Ballast en is niet het plan dat nu klaar zou liggen als alternatief.
Met deze bijeenkomst start de haalbaarheidsstudie.
Er is meer mogelijk dan puur alleen de dijken verhogen.

Geert Gerrits (adviseur van Royal Haskoning):
De dijken (bij Culemborg) zijn al op de gewenste hoogte.
Omdat er nog geen plan is, kan nog niet gezegd worden of dit gaat afwijken.
De Ecologische Hoofdstructuur (EHS) zal niet ineens vervallen.

Hans Dekker (landschapsarchitect DN Urbland):
De oude haven, kan je daar nog iets mee?
Het gaat niet alleen om Culemborg zelf, maar ook het grotere geheel.
Samenhang moet worden gevonden tussen Culemborg en Vianen/Nieuwegein.
Het gaat om het vinden van een balans tussen ruimtelijke kwaliteit, waterstandsdaling en geld.
Tekeningen roepen vragen op.

Woordvoerder Waterschap (vanuit het publiek):
Onduidelijk is ook nog hoe hoog/sterk precies de dijk moet worden.
Verhogingen bij Culemborg niet noodzakelijk.

Zaal wordt onrustige en kritisch.
Je kunt niet kiezen als een van beide onbekend is.
Het roept vragen op dat belanghebbende (Ballast) meedoet aan haalbaarheidsonderzoek.
Bijval van de zaal.
Dat is niet objectief!
Alles is opgehangen aan dijkverzwaring. Dat is gewoon niet nodig. Wat is het uitgangspunt. Dat moet eerlijk gezegd worden,
Veel onrust, mensen kunnen niet uitpraten.
Het publiek moet (maar wil niet) opgesplitst worden in 6 groepen en vraagt naar de getoonde tekening.
Over welke woningbouw hebben we het? Uiterwaard? Wij willen daar helemaal niks!!
Gejuich, applaus uit de zaal.
Wij willen niet uit elkaar.

Er is geen verslag gemaakt van de plenaire afsluiting. Van iedere groep worden een aantal zinsnedes gevraagd tekenend voor de discussie.

Commentaar:

De Gelderlander schrijft op 15 juli dat de plannenmakers een praatavond hielden. Het geschetste droombeeld hielden ze verborgen. Jean Eigeman probeerde de 200 aanwezigen in toom te houden. Slechts een keer klonk halverwege de avond applaus, na de opmerking uit de zaal: “Wat wij willen? Wij willen helemaal niks!” Het massaal aanwezige volk morde vooral. Aan het einde van de avond leek het verzet gebroken, omdat er ook kansen liggen.

De C.C. van 23 juli spreekt over “commotie over Lekplan” en over “hoongelach vanuit de zaal”. Breed leeft het wantrouwen dat de gemeente de plannen van het waterschap gebruikt als spookbeeld om er een grootschalig alternatief “door te jassen”. Wat veel mensen niet willen is dat er gebouwd gaat worden in de uiterwaarden.

De Zakengids van 23 juli noemt dat bij een positief omwisselbesluit de gemeente dan 20 miljoen euro startkapitaal krijgt.

Het Raadsverslag van 11 september deelt mee, dat Van der Bijl (PvdA) vindt, dat er onrust is ontstaan over de plannen rond CadL.

Het AD van 20 september meldt, vooruitlopend op de 2e meeting: veel Culemborgers zijn aan hun rivier verknocht, zo bleek in juli toen voor het eerst een meteen al omstreden Lekplan werd besproken.

DE TWEEDE BEWONERSAVOND 22 SEPTEMBER 2008

Jean Eigeman-ID (avondvoorzitter):
Uw meningen en suggesties (van 14 juli) zijn verzameld en vanavond zult u zien dat die in de plannen zijn verwerkt.
Vanavond is geen formele avond, in de zin van inspraak.

Roeland Geertzen (wethouder):
Inmiddels was het wel voorjaar 2008 eer we u hierbij konden betrekken
Als wij niet nadenken over dit gebied , wordt er voor ons gedacht.
Het Veerweggebied is helaas meerdere malen verkozen tot de lelijkste plek van Culemborg.
De camping zal ophouden te bestaan.
Het landschap in de uiterwaarden zal verrijken door de historische elementen te versterken.
De discussie over woningbouw (gezien de weerstand) staat nog open.
Er ligt nog geen vastomlijnd plan.
Er zijn zo verdomd veel kansen, die krijgen we de eerstkomende vijftig jaar niet meer.
Mocht de minister er geen brood in zien, dan krijgen we ook geen rijksgeld voor ons plan en is het allemaal voor niets geweest.

Hans Dekker (landschapsarchitect):
Ik laat u geen plan zien, maar mogelijkheden en ideeën.
Heel veel is al mooi zoals het nu is.
Een duidelijk knelpunt is het stadsgezicht vanaf de rivier.
Nog niets is vastgelegd.

Ballast: Onbruikbare, licht verontreinigde grond, die we niet kunnen verkopen, benutten we voor de Redichemse Waard (Afgraving).

Na afloop klinkt applaus uit de zaal, geen tijd voor vragen.

Workshops:
Er zijn 3 thema’s:
Waterfront/jachthaven
Uiterwaarden+binnendijks
Veerweggebied

Er kunnen suggesties of opvattingen in dit verslag staan die niet worden gedeeld door de gemeente en/of Ballast Van Oord.

Een aantal vragen worden ter plaatse door de gemeente/Ballast beantwoord:

Hoge kosten jachthaven? Er is vraag naar meer ligplaatsen; bovendien wordt de jachthaven op deze manier inderdaad rendabel.
Waar komt de bebouwing, hoeveel en waar parkeren? Bebouwing komt vooral op het schiereiland en parkeren voor 100 plaatsen, bv. ondergronds.

Veel mensen vertrekken voortijdig; er komt geen terugkoppeling.

Enkele losse reacties: iemand is tevreden over de betere informatievoorziening; iemand is een beetje positiever; nog steeds geen woningen in de uiterwaarden; jachthaven niet teveel naar het oosten; er is duidelijk gemaakt dat we nog volop kunnen wijzigen; maatvoering van de tekeningen lijkt niet te kloppen.

Commentaar:

De C.C. schrijft op 24 september “Laat het Lekgebied met rust”.
Verenigingen die aan watersport zijn gerelateerd kunnen naar het schiereiland.
Ook kan daar ruimte komen voor stalling van boten en parkeergelegenheid.
Alleen als het aantal ligplaatsen verdubbeld is de jachthaven rendabel te maken.
Woningbouw in de uiterwaarden en rond de “Put van Hussen” werd van de hand gewezen.

De Gelderlander meldt op 24 september dat er minder ontgrond en meer gebouwd gaat worden.
Op de eerste avond (14 juli) greep “het volk nog net niet naar de wapens”.
Nu leek het verzet gesmoord.
De Afgraving zal worden verondiept met grond die elders zal worden afgegraven om bij de zandlagen te komen.

De Ondernemer bericht op 24 oktober dat de ontgronder zijn oog heeft laten vallen op miljoenen kubieke meters zand onder de uiterwaarden.
Opvallende verandering in het plan is dat de huidige jachthaven gedeeltelijk gedempt wordt.
Hij is nu wat te groot om te dienen als passantenhaven.
Door het dempen ontstaat meer ruimte voor huizenbouw en parkeren.
De Redichemse Waard (Afgraving) wordt aanmerkelijk groter en verondiept.
Er wordt ook gedacht aan drijvende woningen in deze waterplas.
Aan de binnenkant van de dijk wordt de Put van Hussen fors vergroot om kwelwater te kunnen bergen en er komen ongeveer 6 nieuwe woningen.

DE DERDE BEWONERSAVOND 27 OKTOBER 2008

Roeland Geertzen (wethouder):
We hebben goed naar u geluisterd.
Wat u heeft gezegd, hebben we vertaald in een eindplaatje.
Dat is nog geen afgerond plan, maar een richting.
Het waterschap heeft wel eens een heel bedrag van 200 miljoen euro geroepen voor
het deel bij Culemborg.
De maximale bouwhoogte staat in het nieuwe Bestemmingsplan Binnenstad.
Het huidige beschermde stadsgezicht geldt ook voor het rivierfront.
Het is essentieel dat er draagvlak is voor deze plannen.

Hans Dekker (architect):
De rondweg is verdwenen en meer rust rond de Achterweg en de Put van Hussen.
De rest van de plannen leek over het algemeen genomen aardig te vallen bij u.
De bebouwing aan het Rivierfront kan ook een geluidswerende functie krijgen.
Huisvesting voor Triton in een dijk, half weggewerkt dus.
Ook parkeren onder de bebouwing.

David Heikens (Royal Haskoning):
Bij Culemborg wordt een waterstandsverhoging verwacht van 20 tot 30 centimeter.
In CadL is het doel om minimaal 10 centimeter waterstandsverlaging te bereiken.
Met minder kun je geen goed alternatief bieden, dan worden we niet serieus genomen.
De plannen hebben alleen zin als men aan Houtense zijde bijdraagt.
Een geul dwars door de Lazaruswaard is niet gewenst (LOP en EHS).
Vanaf begin 2009 is de planontwikkeling gezamenlijk met het waterschap.
Bebouwing in CadL verhoogt het waterpeil iets.

Raadslid Jonker (VVD) ziet woningbouw op het schiereiland niet zo zitten.

Anderen (uit publiek):
Parkeren bij de haven?
En waar komt de botenstalling?
Alle wensen, ook LOP en Achterweg, gezamenlijk integraal in een plan naar de staatssecretaris!

Commentaar:

De Gelderlander op 12 november 2008: er komen ruim 150 woningen in het havengebied.

De Zakengids blikt terug in december 2008: kritische bewoners beginnen te steigeren want ze vrezen dat zo’n commerciële partij (Ballast) onherstelbare schade toebrengt aan vooral het buitengebied.

WAT IS DE VISIE VAN B&W OP DE 3 BIJEENKOMSTEN?

Geertzen (in: Belvedere op de werkvloer, najaar 2008):
Draagvlak creëren was het belangrijkste en dat lukte door burgers mee te laten denken over de plannen. Aanvankelijk was er veel wantrouwen, maar vanaf juni is de gemeente een interactief proces begonnen. Burgers en locale organisaties waren actief in werkateliers, waar cultuurhistorische kaders werden geformuleerd, referentiebeelden werden gezocht en over oplossingen nagedacht. Nog geen half jaar later ligt er een breed gedragen vlekkenplan.

B&W (in: Vergelijking Culemborg aan de Lek en dijkverbetering, februari 2010):
(Rapportage aan Minister Verkeer & Waterstaat!)
Er bestaat draagvlak door meerdere werkateliers en bewonerspresentaties met de bevolking.
Categorale belangenvertegenwoordigers volgen het proces positief maar kritisch.
In de 2e helft van 2008 werd een complete plan-MER doorlopen met veel interactie met de bevolking.
CadL heeft bewezen transparantie naar en betrokkenheid van belanghebbenden niet te schuwen.

B&W (in: Informatienotitie Stand van zaken en vervolgstappen CadL, 11/12/2010):
Er is met bewoners overlegd in een drietal ontwerpateliers. Dit traject heeft er ook toe geleid dat er een draagvlak voor het project is ontstaan.

C.W. Raven 12/2/2011
Mede namens Werkgroep Bewoners aan de Lek www.bewonersaandelek.nl